(TBMM) – TBMM Dışişleri Komisyonu, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasını uygun bulan kanun teklifini kabul etti. Komisyon Başkanı Fuat Oktay, “Bu bir savunma anlaşması, saldırı anlaşması değil. Aynı şekilde bu herhangi üçüncü bir ülkeye karşı yapılmış bir anlaşma değil” dedi.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda görüşülerek kabul edildi. Komisyon Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, toplantının ardından TBMM’de gazetecilere açıklamalarda bulundu.
Komisyonun tek gündem maddesiyle toplandığını belirten Oktay, saat 11.00’den itibaren süren görüşmelerde konuşma süresine sınırlama getirilmediğini, milletvekillerinin lehte ve aleyhte görüşlerini dile getirdiğini söyledi. Oktay, Dışişleri Bakanlığı ve ilgili kurumların temsilcilerinin soruları yanıtladığını ifade etti. Teklifin komisyonda çoğunlukla kabul edildiğini bildiren Oktay, muhalefet şerhlerinin cuma gününe kadar iletilmesini istediklerini, ardından komisyon raporunu tamamlayarak TBMM Başkanlığı’na sunacaklarını kaydetti. Anlaşmanın genel gerekçesi ve 16 maddesi üzerinden değerlendirmelerde bulunan Oktay, “Bu bir savunma anlaşması, saldırı anlaşması değil. Aynı şekilde bu herhangi üçüncü bir ülkeye karşı yapılmış bir anlaşma değil. Diğer ülkelerin katılımına açık, çekirdek taraflar diye ifade edilen Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye’nin olduğu üç katılımcı ülke var” dedi.
Diğer ülkelerin katılımına ilişkin usul ve esaslarla kurumsal yapının oluşturulmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü belirten Oktay, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın onay süreçlerini tamamladığını söyledi. Oktay, oluşturulacak genel sekreteryanın merkezinin Suudi Arabistan’da bulunacağını, ilk genel sekreterin ise anlaşma çerçevesinde Pakistan’dan belirleneceğini ve bu görev için bir ismin belirlendiğini ifade etti.
“BÖLGEDEKİ SORUNLARA KENDİMİZ SAHİP ÇIKALIM”
Anlaşmayı “bölgesel sahiplenme” temelinde Türkiye’nin önemli bir açılımı olarak nitelendiren Oktay, bölge ülkelerinin kendi sorunlarına çözüm üretmesi gerektiğini belirterek, şöyle konuştu:
“Biz bölge ülkeleri olarak bölgedeki sorunlara kendimiz sahip çıkalım ve bu sorunlara bölgenin çıkarları çerçevesinde kendimiz çözüm üretelim. Bunun da zaten faydalarını göreceğiz. Bunu geçmişte hangi ülkelerle benzer boyutta çalışmalar yaptıysak, birliktelikleri yaptıysak hepsinden de olumlu sonuçlar aldık.”
Bu kapsamda Libya, Suriye ve Azerbaycan örneklerini veren Oktay, Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin anlaşmaya Tobruk’taki Temsilciler Meclisi’nden onay geldiğini söyledi. Suriye’de Türkiye’ye ve bölgeye yönelik tehditlerin ortadan kalktığını savunan Oktay, ülkenin yeniden inşasına yönelik çalışmaların sürdüğünü ifade etti. Oktay, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki anlaşmada da olumlu sonuçlar gördüklerini, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’ndan benzer sonuçlar beklediklerini kaydetti.
“ÜÇ ÜLKENİN ‘EVET’ DEDİĞİ DURUMDA BİR HAREKETE GEÇME MÜMKÜN”
Komisyonda, “Anlaşmanın Türkiye’yi otomatik olarak bir savaşa veya askeri faaliyete dahil edip etmeyeceğine” ilişkin sorular yöneltildiğini hatırlatan Oktay, şunları söyledi:
“’Savaşa mı gideceğiz? Bir yere mi katılacağız, otomatik olarak bir yere dahil mi olacağız, müdahil mi olacağız?’ Bu sorular tamamen yersiz sorular. Zaten buradaki tartışmalarda da Bakanlığımız ve yetkili kurumlarımızın cevaplarında da bunu net gördük. Çünkü bir oydaşma sonucunda, yani üç ülkenin evet dediği durumda bir harekete geçme mümkün. Öncesinde ciddi bir değerlendirme söz konusu. Yani Türkiye’nin bu boyutta baktığımızda evet demeyeceği hiçbir faaliyette bulunmayacağız.”
Oktay, anlaşmayla TBMM’nin savaş ilanı ve yurt dışına asker gönderilmesine ilişkin yetkilerinin elinden alınmasının söz konusu olmadığını belirterek, Anayasa’nın 92’nci maddesinin geçerliliğini koruduğunu vurguladı.
“NATO’YA BİR ALTERNATİF Mİ OLUŞTURULUYOR? ASLA DEĞİL”
“Anlaşmanın NATO’ya alternatif olup olmadığına ilişkin sorular yöneltildiğini” de kaydeden Oktay, “NATO’ya bir alternatif mi oluşturuluyor? Asla değil” dedi.
Oktay, anlaşmanın üç ülkenin toprak bütünlüğüne, egemenliğine ve daha önce yaptıkları anlaşmalara halel getirmeyecek şekilde düzenlendiğini söyledi. Anlaşmanın bölgesel istikrara katkı sağlamasını beklediklerini belirten Oktay, şunları kaydetti:
“İnşallah bu, bölgemizde istikrarın tekrardan temini noktasında yeni bir başlangıç olur, güçlü bir başlangıç olur. Buradaki amaç caydırıcılıktır. Buradaki amaç saldırı değildir. Ümit ediyoruz ki barışa ve bölgenin refahına, kalkınmasına vesile olan bir anlaşma olsun. Uygulamada bu yönde ilerlesin.”
GENEL KURUL TAKVİMİNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
Teklifin TBMM Genel Kurulu’nda ne zaman görüşüleceğine ilişkin soru üzerine Fuat Oktay, takvimin Genel Kurul ve Başkanlık düzeyindeki değerlendirmeler sonucunda belirleneceğini ifade ederek, “Bizim Dışişleri Komisyonu olarak Genel Kurul ile ilgili bir tarih belirlememiz veya söylememiz şık olmaz” dedi.
